Giải phẫu – kỹ thuật chuyên sâu theo hướng phẫu thuật tạo hình mũi.

---

Dưới đây là bản giải phẫu – kỹ thuật chuyên sâu theo hướng phẫu thuật tạo hình mũi.

1. Giải phẫu cơ thái dương ứng dụng

Cơ thái dương – temporalis muscle là cơ nhai lớn, hình quạt, nằm ở hố thái dương.

Nguyên ủy: hố thái dương và mặt sâu cân thái dương.

Bám tận: mỏm vẹt xương hàm dưới và bờ trước ngành lên xương hàm dưới.

Chức năng: nâng hàm dưới, kéo hàm dưới ra sau, hỗ trợ nhai.

Thần kinh: các nhánh thái dương sâu của thần kinh hàm dưới V3.

Mạch máu: động mạch thái dương sâu trước/sau, nhánh của động mạch hàm trong.

Trong phẫu thuật mũi, vùng cần chú ý không phải lấy cơ mà chủ yếu lấy cân thái dương sâu – deep temporal fascia / deep temporalis fascia. Đây là mô cân mỏng, dai, ít co rút, dùng để che phủ, làm mềm bờ, ngụy trang sống mũi, bọc sụn hoặc bọc vật liệu nhân tạo. Các tài liệu về rhinoplasty ghi nhận cân thái dương sâu được dùng để sửa bất thường sống mũi, che lộ bờ implant, làm mịn contour và bọc graft sống mũi. �

PMC +1

2. Các lớp giải phẫu vùng thái dương

Từ nông vào sâu:

Da

Mô dưới da

Cân thái dương nông / temporoparietal fascia

Lớp mô lỏng lẻo

Cân thái dương sâu / deep temporal fascia

Cơ thái dương

Xương thái dương

Điểm cực kỳ quan trọng: nhánh trán của thần kinh mặt đi trong lớp nông, liên quan cân thái dương nông. Khi bóc tách sai lớp quá nông có nguy cơ tổn thương nhánh trán gây yếu nhăn trán, sụp nhẹ cung mày. Biến chứng vùng này còn có rụng tóc đường rạch, tụ máu, đau vùng thái dương. �

Công Nghệ Sinh Học Quốc Gia

3. Vì sao dùng cân thái dương bọc sụn/implant mũi?

Cân thái dương có 5 giá trị chính:

Một là che bờ vật liệu. Với sống silicone/Gore-Tex hoặc sụn nhân tạo, cân tạo lớp đệm giữa da mũi và vật liệu.

Hai là làm mềm sống mũi. Đặc biệt ở bệnh nhân da mỏng, mũi sửa lại, sống mũi dễ lộ cạnh.

Ba là giảm bóng đỏ, lộ sóng. Cân giúp chuyển tiếp mềm hơn giữa vật liệu và mô phủ.

Bốn là hỗ trợ cố định graft. Khi bọc quanh sụn hoặc implant, cân làm bề mặt đều hơn.

Năm là tạo vẻ tự nhiên hơn. Phù hợp mũi châu Á có da đầu mũi/sống mũi mỏng hoặc đã từng đặt implant.

Lưu ý: cân không làm vật liệu nhân tạo trở thành mô tự thân, không loại bỏ hoàn toàn nguy cơ nhiễm trùng, lệch, co bao, thủng da hoặc đào thải.

4. Chỉ định

Phù hợp trong các trường hợp:

Da sống mũi mỏng.

Sống mũi nhân tạo dễ lộ cạnh.

Mũi sửa lại nhiều lần.

Cần bọc sống silicone/Gore-Tex/PCL để làm mềm contour.

Cần che bất thường sống mũi sau lấy implant cũ.

Bọc sụn diced cartilage, sụn sườn, sụn tai hoặc graft sống mũi.

Kỹ thuật diced cartilage wrapped in fascia là một kỹ thuật phổ biến trong tái tạo sống mũi, đặc biệt khi cần sống mũi mềm, tự nhiên và tránh bờ sắc. �

PubMed +1

5. Chống chỉ định tương đối

Vùng thái dương từng phẫu thuật, chấn thương, sẹo xấu.

Rối loạn đông máu.

Nhiễm trùng da đầu.

Bệnh nhân hói/thưa tóc, dễ thấy sẹo.

Cần lượng mô lớn nhưng cân thái dương không đủ.

Kỳ vọng sai: nghĩ rằng bọc cân sẽ không bao giờ biến chứng.

6. Chuẩn bị trước mổ

Đánh giá:

Độ mỏng da sống mũi.

Độ dài – độ cao implant.

Vị trí dễ lộ: radix, rhinion, supratip.

Lịch sử mổ mũi cũ.

Da đầu vùng thái dương: tóc dày hay thưa, có sẹo không.

Bên lấy cân: thường chọn bên thuận thao tác, có tóc che tốt.

Dụng cụ:

Dao số 15.

Kéo Metzenbaum nhỏ.

Kẹp Adson có răng nhỏ.

Móc da nhỏ.

Dao điện bipolar ưu tiên hơn monopolar gần nang tóc.

Gạc ép nhỏ.

Chỉ Vicryl 5/0 hoặc 6/0.

Chỉ nylon/prolene 5/0 hoặc 6/0 đóng da.

Thước đo, bút marking.

7. Kỹ thuật lấy cân thái dương sâu

Bước 1: Đánh dấu

Đường rạch nằm trong tóc, vùng thái dương trên và hơi sau đường chân tóc. Thường dài khoảng 2–4 cm, tùy lượng cân cần lấy.

Nên rạch song song hướng mọc tóc hoặc rạch vát theo nang tóc để giảm nguy cơ rụng tóc đường sẹo.

Bước 2: Gây tê tại chỗ

Tiêm lidocaine pha adrenaline vào da và mô dưới da. Không bơm quá sâu làm phồng sai lớp, khó nhận diện cân.

Mục tiêu: giảm chảy máu, tách mô nhẹ, bảo vệ nang tóc.

Bước 3: Rạch da

Rạch da qua da và mô dưới da. Không dùng đốt điện mạnh sát nang tóc vì dễ gây rụng tóc sau mổ.

Tách nhẹ đến lớp cân nông. Luôn giữ phẫu trường khô để nhận diện lớp giải phẫu.

Bước 4: Bóc tách đến cân thái dương sâu

Sau lớp mô lỏng lẻo sẽ thấy cân thái dương sâu: màu trắng ngà, dai, bóng, nằm phủ trên cơ thái dương.

Không lấy nhầm cân thái dương nông nếu không cần, vì lớp nông liên quan nhiều hơn với nhánh thần kinh mặt.

Bước 5: Lấy mảnh cân

Dùng dao hoặc kéo cắt mảnh cân theo kích thước đã tính. Ví dụ:

Bọc sống silicone nhỏ: khoảng 2 × 4 cm.

Bọc sống dài: 3 × 5 cm hoặc hơn.

Bọc diced cartilage: lấy rộng hơn vì cần cuộn/gói.

Khi cắt, chỉ lấy cân, tránh cắt sâu vào cơ thái dương để giảm đau, chảy máu và lõm vùng thái dương.

Bước 6: Cầm máu

Cầm máu kỹ bằng bipolar. Kiểm tra không tụ máu dưới da đầu.

Bước 7: Đóng vết mổ

Có thể khâu cân/mô dưới da bằng chỉ tiêu mảnh, đóng da bằng nylon/prolene hoặc stapler nhỏ. Ép nhẹ vùng thái dương sau mổ.

8. Kỹ thuật bọc sụn mũi nhân tạo bằng cân thái dương

Nguyên tắc

Cân phải bọc ở những vùng dễ lộ nhất:

Mặt trên implant.

Hai bờ bên implant.

Đầu trên vùng radix.

Vùng rhinion/supratip nếu da mỏng.

Không nên bọc quá dày ở supratip vì có thể làm mũi tù, mất đường nét.

Bước 1: Chuẩn bị implant

Gọt implant theo sống mũi bệnh nhân. Bờ implant phải mềm, không sắc. Cân chỉ là lớp ngụy trang, không thay thế cho việc gọt implant đúng.

Bước 2: Trải cân

Đặt mặt cân phẳng trên bàn mổ, làm ẩm bằng nước muối sinh lý. Không để cân khô vì dễ co và khó may.

Bước 3: Đặt implant lên cân

Đặt implant vào giữa mảnh cân. Căn sao cho cân phủ đều mặt lưng và hai bờ bên.

Bước 4: Khâu cố định cân

Dùng chỉ tiêu mảnh 5/0 hoặc 6/0 khâu cân quanh implant. Mũi khâu nhỏ, không tạo cục. Có thể khâu kiểu:

Khâu vắt nhẹ.

Khâu rời từng điểm.

Khâu “envelope” tạo túi cân bao implant.

Mục tiêu là tạo một khối mịn – đều – không gấp nếp – không dày cục bộ.

Bước 5: Kiểm tra contour

Sờ dọc sống mũi: không được có nếp gấp, cạnh sắc, nút chỉ lộ. Nếu có vùng cộm phải chỉnh ngay trước khi đặt vào khoang mũi.

Bước 6: Đặt vào khoang sống mũi

Khoang đặt implant cần đúng lớp, thường là dưới SMAS/periosteal–perichondrial plane tùy đoạn giải phẫu. Khoang không quá rộng để tránh lệch, không quá chật gây chèn ép da.

Bước 7: Cố định

Kiểm tra trục giữa từ radix đến tip. Nếu cần có thể cố định bằng chỉ hoặc thiết kế pocket chính xác. Nẹp mũi sau mổ để giữ vị trí.

9. Những lỗi kỹ thuật thường gặp

Lấy quá nông: nguy cơ tổn thương nhánh thần kinh mặt, chảy máu, rụng tóc.

Lấy quá sâu: tổn thương cơ thái dương, đau sau mổ, lõm thái dương.

Cân quá nhỏ: không che hết bờ implant.

Cân quá dày/gấp nếp: sống mũi gồ, cộm, không tự nhiên.

Implant gọt chưa tốt: dù bọc cân vẫn có thể lộ cạnh.

Khoang mũi bóc tách sai: implant lệch, cao thấp không đều.

Vô khuẩn không nghiêm: tăng nguy cơ nhiễm trùng quanh vật liệu nhân tạo.

10. Biến chứng và xử trí

Vùng thái dương

Tụ máu: ép, chọc hút hoặc mở lại nếu lớn.

Đau khi nhai: thường do kích thích/cắt vào cơ, điều trị giảm đau, theo dõi.

Rụng tóc đường rạch: phòng bằng rạch vát, hạn chế đốt điện.

Sẹo thấy rõ: chọn đường rạch trong tóc, khâu tinh tế.

Lõm thái dương: tránh lấy quá sâu hoặc quá rộng.

Yếu nhăn trán: nghĩ đến tổn thương nhánh trán thần kinh mặt.

Vùng mũi

Lệch implant.

Lộ sống/lộ cạnh.

Bóng đỏ da.

Nhiễm trùng.

Co bao quanh implant.

Cộm do cân gấp nếp.

Không đều sống mũi.

11. Kết luận chuyên môn

Cân thái dương là vật liệu tự thân rất hữu ích trong nâng mũi, đặc biệt để ngụy trang sống mũi, làm mềm bờ implant, che da mỏng và cải thiện độ tự nhiên. Tuy nhiên, kết quả phụ thuộc vào 4 yếu tố: lấy đúng lớp cân – gọt implant chuẩn – bọc cân phẳng đều – tạo khoang mũi chính xác. Đây là kỹ thuật hỗ trợ rất tốt, nhưng không thay thế được nguyên tắc nền tảng của phẫu thuật nâng mũi an toàn.

📞 Liên hệ chuyên gia

👨‍⚕️ Dr. Rosen - Chuyên gia phẫu thuật thẩm mỹ

🏥 Bệnh viện thẩm mỹ Gangwhoo

📍 Địa chỉ: 576-578 Cộng Hòa, P.13, Q.Tân Bình, TP.HCM, Việt Nam

📞 Hotline: +84 564 998 888

📩 Email: bsnguyentoanchung16061983@gmail.com

🌐 Website: Gangwhoo Hospital